TUARASCÁIL BHLIANTÚIL 2012

Polasaithe Cuntasaíochta Meastacháin agus Breithiúnais Cuntasaíochta Criticiúla

An bunús le cuntasaíocht agus ullmhú na Ráiteas Airgeadais

Déantar na ráitis airgeadais a ullmhú de réir na gcaighdeán cuntasaíochta a bhfuil glacadh leo in Éirinn agus de réir reacht na hÉireann ina gcuimsítear Achtanna na gCuideachtaí, 1963 go 2012, agus Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Cuideachtaí: Grúpchuntais), 1992. Is iad na caighdeáin chuntasaíochta a bhfuil glacadh leo in Éirinn ina dtugtar léargas fíor agus cothrom maidir leis na ráitis airgeadais a ullmhú na cinn arna bhfoilsiú ag Institiúid na gCuntasóirí Cairte in Éirinn agus arna n-eisiúint ag Bord na gCaighdeán Cuntasaíochta.

Déantar na ráitis airgeadais a ullmhú in Euro faoi choinbhinsiún an chostais stairiúil.

Tá polasaithe cuntasaíochta suntasacha an Ghrúpa leagtha amach thíos, mar aon le míniú ar an gcás ina ndearnadh athrú ar pholasaithe roimhe seo. Níor glacadh caighdeáin úra ar bith le linn na bliana.

(back to top)

An bunús le comhdhlúthú

Áirítear ráitis airgeadais Bhord na Móna cpt agus a fhochuideachtaí ar fad mar atá liostaithe ar leathanach 47 sna ráitis airgeadais chomhdhlúite.

Cuireadh na polasaithe atá leagtha amach thíos i bhfeidhm go comhsheasmhach ar gach bliain atá curtha i láthair sna ráitis airgeadais chomhdhlúite agus cuireann na haonáin Ghrúpa i bhfeidhm go comhsheasmhach iad. Rinneadh figiúirí comparáideacha a athshonrú más cuí d’fhonn iad a chur i láthair ar bhonn comhsheasmhach.

Déantar idirbhearta Inghrúpa a dhíbirt ar chomhdhlúthú in ullmhú ráitis airgeadais an Ghrúpa.

Cuimsítear torthaí na bhfochuideachtaí a fuarthas nó a díoladh sa chuntas brabúis agus caillteanais agus sa ráiteas maidir le sreabhadh airgeadais comhdhlúite suas go dtí an dáta a rítear an rialú nó ón dáta sin.

Cuimsítear sócmhainní agus dliteanais an aonáin a fuarthas i ráitis airgeadais chomhdhlúite an fhaighteora ag a luachanna córa ar dháta na héadála. Déantar an difríocht eatarthu seo agus costas na héadála a athint mar cháilmheas nó mar cháilmheas diúltach. Cuimsítear torthaí an aonáin a fuarthas i gcuntas brabúis agus caillteanais an Ghrúpa fhála ó dháta na héadála. Is iad na sócmhainní agus na dliteanais a aithnítear i leithdháileadh na luachanna córa iad siúd a bhí ag an aonán a fuarthas cheana ar dháta na héadála. Déantar iad a thomhas ag na luachanna córa a léiríonn na dálaí ag dáta na héadála. Is é costas na héadála méid an airgid thirim nó na gcoibhéisí airgid thirim a íocadh agus luach cóir comaoin cheannaigh eile a thug an faighteoir, mar aon leis na costais idirbheart lena mbaineann.

Áirítear ar an gcleachtas um luach cóir tomhas sócmhainní teagmasacha agus dliteanas teagmhasach. Cinntear iad sin bunaithe ar mheastacháin réasúnta an Ghrúpa maidir leis an toradh ionchais. Déantar sócmhainní teagmasacha agus dliteanais theagmhasacha a chriostalaítear mar thoradh ar an éadáil a aithint chomh maith, sa chás go raibh an teagmhas bunaidh ann roimh an éadáil (m.sh. forálacha athshonraithe comhshaoil).

Is fochuideachtaí iad comhfhiontair a rialaíonn Bord na Móna i gcomhar le comhpháirtí amháin nó níos mó. Cuimsítear sciar brabúis/ caillteanais comhfhiontar sa chuntas brabúis agus caillteanais comhdhlúite. Cuimsítear leas an Ghrúpa ina shócmhainní glana/dliteanais ghlana mar shócmhainní airgeadais sa chlár comhardaithe comhdhlúite ag méid arbh ionann é agus luach cóir sciar an Ghrúpa de na sócmhainní glana móide sciar an Ghrúpa de bhrabúis agus de chaillteanais choimeádta.

(back to top)

Láimhdeachas

Cuimsítear ioncam sa láimhseachas, gan lascainí trádála cáin bhreisluacha san áireamh agus lena n-áirítear tobhaigh eile ar earraí agus seirbhísí do chustaimeirí seachtracha a eascraíonn le linn gnáthchúrsaí gnó.

Cuireann an Grúpa leictreachas ar fáil do Sholáthar Custaiméirí BSL faoi Chomhaontú um Cheannach Cumhachta (‘PPA’) a éagann i mí na Nollag 2015. Aithnítear láimhdeachas as (i) infhaigheacht acmhainní agus (ii) fuinneamh a sholáthraítear, ar bhonn feidhmíochta conarthaí de réir théarmaí an PPA. Aithnítear costais urrús faoi bhealach de réir théarmaí an PPA.

Aithnítear láimhdeachas ar chonarthaí fadtéarmacha ag úsáid an mhodha um chéatadán críochnaithe, arna ríomh ar bhonn na seirbhísí a cuireadh ar fáil.

Ar íocaíocht a fháil ó chustaiméirí, roimh fheidhmíocht oibleagáidí conarthacha an Ghrúpa dá chustaiméirí le linn gnáthchúrsaí gnó, maidir le roinnt áirithe dá ghníomhaíochtaí, aithníonn an Grúpa ioncam iarchurtha. Cuimsítear an t-ioncam iarchurtha i gCreidiúnaithe sa chlár comhardaithe, arb ionann iad agus oibleagáidí an Ghrúpa faoi théarmaí an Chonartha. Nuair a fheidhmíonn an Grúpa a oibleagáidí agus nuair a fhaighean sé an ceart dá réir sin chun comaoine faoi théarmaí an ghnó, laghdaíonn sé an dliteanas agus aithníonn sé an laghdú sin in ioncam sa chuntas brabúis agus caillteanais. Gearrtar na costais a bhaineann le seachadadh na seirbhísí ar chostas na ndíolachán de réir mar a tabhaíodh iad, go dtí an méid go bhfuil siad níos lú ná an t-ioncam iarchurtha gan amúchadh. Aithnítear soláthar sa chás go meastar go mbeidh costais todhchaí maidir le seachadadh na seirbhíse níos airde ná an t-ioncam iarchurtha gan amúchadh.

Bhí an t-ioncam a tuilleadh ar sheachadadh seirbhíse neamhbhilleáilte ach aithnítear é de réir na dtéarmaí conarthacha agus déantar iad a nochtadh ar leithligh mar ioncam fabhraithe laistigh d’fhéichiúnaithe.

Aithnítear ioncam cíos léas oibriúcháin de réir na dtéarmaí conarthacha.

Aithnítear an t-ioncam eile ar fad nuair a sheachadtar na hearraí nó na seirbhísí.

Sonraítear an láimhdeachas i ndiaidh díolacháin a dhíchur laistigh den Ghrúpa.

(back to top)

Airgeadraí Eachtracha

Déantar idirbhearta atá ainmnithe in airgeadraí eachtracha a aistriú go Euro ag an ráta malairte a bhí i réim ar dháta an idirbhirt nó, má tá sé fálaithe, ag an ráta malairte faoin réamhchonradh airgeadraí gaolmhar. Déantar sócmhainní agus dliteanais airgeadaíochta atá ainmnithe in airgeadraí eachtracha a aistriú ag na rátaí malairte a bhí i bhfeidhm ar dháta an chláir chomhardaithe nó, má tá siad fálaithe, ag an ráta malairte faoin réamhchonradh airgeadraí gaolmhar. Cuirtear an brabús nó an caillteanas a bheidh mar thoradh air sin sa chuntas brabúis agus caillteanais. Aithnítear gnóthachain agus caillteanais a eascraíonn as réamhchonarthaí malairte eachtraí a úsáidtear leis na sreafaí airgid um idirbhearta eachtracha a fhálú mar chostas oibriúcháin sa chuntas brabúis agus caillteanais. Úsáidtear comhaontaithe babhtálacha ráta úis agus conarthaí ar chomhchosúil d’fhonn neamhchosaintí ráta úis a bhainistiú. Aithnítear na méideanna iníoctha nó infhála maidir leis na díorthaigh sin mar chostas úis thar thréimhse na gconarthaí.

Déantar ráitis airgeadais fochuideachtaí eachtracha a aistriú go Euro ag baint úsáide as modh an ráta dheiridh. Cuirtear brabúis agus caillteanais a eascraíonn ar athaistriú na bhfochuideachtaí eachtracha sna cúlchistí agus aithnítear iad ar an ráiteas maidir le gnóthachain agus caillteanais aitheanta iomlána. Cuirtear difríochtaí ar iasachtaí airgeadra eachtraigh, go dtí an méid go n-úsáidtear iad chun fála a mhaoiniú nó a sholáthar i gcoinne infheistíocht chothromais an Ghrúpa i bhfochuideachtaí eachtracha, sna cúlchistí fosta agus aithnítear iad sa ráiteas maidir le gnóthachain agus caillteanais aitheanta iomlána.

(back to top)

Díorthaigh Airgeadais

Baineann an Grúpa úsáid as díorthaigh airgeadais lena n-áirítear roinnt babhtálacha ráta úis trasairgeadra chun a neamhchosaint do rioscaí úis agus malairte eachtraí a eascraíonn as dhá shaoráid láithriúchán príobháideach a fhálú. D’fhonn na neamhchosaintí ráta malairte gaolmhara a fhálú agus na rátaí úis comhlúthacha a shocrú, chuaigh an Grúpa isteach i roinnt socruithe babhtála a mheaitseálann próifíl aibíochta na nótaí iasachta neamhurraithe.

Déantar luach cóir na n-ionstraimí airgeadais a nochtadh ag gach dáta cláir chomhardaithe.

(back to top)

Lamháltais Astaíochtaí

De réir fhorálacha scéim trádála astaíochta CO2 na hEorpa, déanann an tÚdarás Rialtais ábhartha lamháltais astaíochtaí lena gcumhdaítear céatadán de na hastaíochtaí tuartha le linn na bliana a dheonú do Bhord na Móna ag tús gach bliana.

De réir mar a eascraíonn astaíochtaí, déantar muirear a thaifeadadh sa chuntas brabúis agus caillteanais d’fhonn an méid a theastaíonn leis an dliteanas don Údarás a shocrú a léiriú. Áireofar sa soláthar seo luach reatha an mhargaidh maidir le lamháltais bhreise ar bith eile a theastaíonn leis an oibleagáid a shocrú. Cuirtear na lamháltais seo, mar aon le lamháltais ar bith eile a ceannaíodh le linn na bliana ar ais chuig an Údarás ábhartha laistigh de cheithre mhí ag deireadh na bliana féilire sin, chun an dliteanas le haghaidh astaíochtaí iarbhír CO2 le linn na bliana sin a chumhdach. Tá cuid áirithe de na costais lamháltas inghnóthaithe ó Sholáthar Custaiméirí BSL faoin PPA.

(back to top)

Sócmhainní seasta inláimhsithe

Costas
Déantar réadmhaoin ar ruíleas, agus luach iarmharach portaigh i ndiaidh chéim táirgthe na móna, a shonrú ag an gcostas. Áirítear ar an gcostas costais dhíreacha (lena n-áirítear saothar díreach) agus forchostais.

Déantar talamh portaigh agus sócmhainní seasta inláimhsithe eile a shonrú ag an gcostas lúide dímheas carntha.

Áirítear ar chostais na láithreán líonta talún costais éadála agus an costas tógála.

Is ionann na sócmhainní le linn tógála agus an costas a bhaineann le ceannach, tógáil agus suiteáil sócmhainní seasta inláimhsithe roimh a n-úsáid tháirgiúil.

Tá polasaí ag an nGrúpa maidir le costais airgeadais a chaipitliú. Déantar costais maoinithe atá inchurtha go díreach i leith thógail na sócmhainní seasta inláimhsithe a chaipitliú mar chuid de chostas na sócmhainní sin. Sa chás go bhfaightear cistí ar iasacht chun tógáil na sócmhainní seasta inláimhsithe a mhaoiniú, tá méid na gcostas maoinithe a chaipitlítear teoranta do na costais iarbhír a thabhaítear ar an hiasachtaí le linn na tréimhse i dtaca le caiteachas ar an tsócmhainn sheasta inláimhsithe. Scoireann caipitliú na gcostas maoinithe nuair a dhéantar an tsócmhainní a choimisiúnú nó sa chás gur tharla briseadh ar fhorbairt ghníomhach ar feadh tréimhse ama leathnaithe.

(back to top)

Ídiú agus dímheas

Déantar muirear um ídiú a thaifeadadh i dtaca le talamh portaigh, draenáil agus iarnróid. Déantar sócmhainní seasta inláimhsithe eile a dhímheas de réir méid chothroim ag na rátaí atá léirithe:

Stáisiúin & Innealra 5% to 33.3% in aghaidh na bliana
Foirgnimh 5% to 10% in aghaidh na bliana

Déantar stáisiún cumhachta an Ghrúpa ag Éadan Doire a dhímheas ar bhonn aonad táirgthe d’fhonn an dímheas a chur i gcoibhneas le hacmhainn táirgthe mheasta an stáisiúin. Soláthraíonn an Grúpa leictreachas do Sholáthar Custaiméirí BSL faoin PPA ar bhonn seoladh tosaíochta. Éagann an PPA in 2015 agus scoireann teidlíocht chonarthach na stáisiún do sheoladh tosaíochta ar an dáta sin. Tríd an modh aonad táirgthe um dhímheas féachtar don mhuirear dímheasa a chur i gcoibhneas le hacmhainn táirgthe mheasta an stáisiúin.

Déantar stáisiún buaice an Ghrúpa ag Éadan Doire a dhímheas ar bhonn méid chothroim agus ríomhtar an muirear le costas na sócmhainne a dhíscríobh go dtí a luach iarmharach measta. Léiríonn úsáid bhonn an mhéid chothroim um dhímeas ídiú tuartha thairbhe eacnamaíoch an stáisiúin ar bhonn comhsheasmhach thar shaolré úsáideach an stáisiúin bunaithe ar a infhaighteacht don ghreille.

Déantar costas na sócmhainne líonta talún a dhímheas thar shaolré cheadúnaithe na sócmhainní bonneagair a bhaineann leis agus déantar na cealla líonta talún a dhímheas ar bhonn úsáid spáis fholaimh.

Ní ghearrtar dímheas ar bith ar shócmhainní le linn tógála.

(back to top)

Sócmhainní Airgeadais

Déantar leasanna sna fochuideachtaí a thaifeadadh ar dtús ag an gcostas ar chlár comhardaithe Bhord na Móna cpt.

Cinntear leas an Ghrúpa i gcomhfhiontair faoin modh cothromais de réir fhorálacha FRS 9 ‘Comhlaigh agus Comhfhiontair’ agus léiríonn sé sciar an Ghrúpa de ghlansócmhainní (seachas cáilmheas) na gcomhfhiontar nó infheistíocht sa chomhfhiontar ag an dáta tionscanta.

Déanann an Grúpa athbhreithniú bearnúcháin má léirítear in eachtraí nó athruithe i gcúinsí go mb’fhéidir nach mbeadh luach iompair na sócmhainne airgeadais inghnóthaithe.

Cinntear an méid inghnóthaithe trí luach iompair na sócmhainne airgeadais a chur i gcomparáid le cibé acu is airde dá luacha chóir nó dá luacha in úsáid. Cinntear an luach in úsáid trí shreafaí airgid todhchaí a bhfuiltear ag súil lena ndíorthú ón tsócmhainn airgeadais a laisciniú ar an nglanluach reatha.

Go dtí an méid atá an méid iompair níos mó ná an méid inghnóthaithe, déantar an tsócmhainn airgeadais a bhearnú agus a dhíscríobh.

(back to top)

Maoine Infheistíochta

Áirítear maoine infheistíochta sa chlár comhardaithe ag a luach margaidh oscailte. Taifeadtar laghduithe i luachálacha mar ghluaiseacht ina gcúlchiste athluachála tríd an ráiteas maidir le gnóthachain agus caillteanais aitheanta iomlána. Gearrtar athluachálacha faoi bhun an chostais stairiúil dímheasta a meastar iad a bheith buan ar an gcuntas brabúis agus caillteanais sa tréimhse.

(back to top)

Cáilmheas agus sócmhainní doláimhsithe

Déantar cáilmheas ceannaithe, arb ionann é sin agus barrachas na comaoine a íocadh ar éadáil gnó thar luachanna córa shócmhainní agus dhliteanais inaitheanta an aonáin, a chaipitliú agus a rangú mar shócmhainn ar an gclár comhardaithe. Déantar cáilmheas a amúchadh ar chuntas brabúis agus caillteanais an Ghrúpa thar a shaolré úsáideach mheasta (idir trí bliana agus fiche bliain).

(back to top)

Bearnú sócmhainní agus cáilmheas

Má léirítear trí eachtraí nó athruithe i gcúinsí go mb’fhéidir nach mbeadh luach iompair na sócmhainní seasta inláimhsithe inghnóthaithe, déanann an Grúpa athbhreithniú bearnúcháin.

Déantar an méid inghnóthaithe maidir le haonaid ghiniúna ioncaim (‘IGUanna’) a chinneadh trí luach iompair an IGU a chur i gcomparáid le cibé is airde dá luacha inréadaithe nó dá luacha in úsáid. Cinntear an luach in úsáid trí shreafaí airgid todhchaí a bhfuiltear ag súil lena ndíorthú ón aonad giniúna ioncaim a laisciniú ar an nglanluach reatha. Léiríonn an ráta lascainithe a úsáideadh ualú riosca cuí le haghaidh an chineáil infheistíochta atá á thástáil i gcomhair bearnaithe. Go dtí an méid atá an méid iompair níos mó ná an méid inghnóthaithe, déantar an tsócmhainn a bhearnú agus a dhíscríobh. Aithnítear caillteanas bearnúcháin ar bith a eascraíonn ar an gcuntas brabúis agus caillteanais, ach amháin nuair a eascraíonn sé ar shócmhainn a athluacháladh roimhe sin.

(back to top)

Costais taighde

Déantar caiteachas ar thaighde íon a dhíscríobh ar an gcuntas brabúis agus caillteanais mar a thabhaítear é.

(back to top)

Costais fobartha gnó

Gearrtar costais forbartha ar an gcuntas brabúis agus caillteanais mar chostais ‘Forbartha Gnó’ mura gcomhlíontar na critéir maidir le caipitliú mar shócmhainn.

Déantar costais forbartha a chaipitliú mar shócmhainn dholáimhsithe i gcomhréir leis an bpolasaí cuntasaíochta má bhíonn (i) go leor fianaise ann gur cruthaíodh sócmhainn (ii) go dtarlódh insreabhadh todhchaí tairbhe agus (iii) gur féidir é a thomhas le hiontaofacht réasúnta.

(back to top)

Deontais

Aithnítear deontais chaipitil a fhaightear agus atá infhála faoi scéimeanna a fhaigheann cúnamh ón AE nuair a fhaightear iad nó nuair atáthar beagnach cinnte go bhfaighfear iad. Déileáiltear le deontais a fhaightear maidir le sócmhainní seasta inláimhsithe mar chreidmheas iarchurtha agus déantar iad a amúchadh ar an gcuntas brabúis agus caillteanais gach bliain thar shaolré úsáideach eacnamaíoch na sócmhainní seasta inláimhsithe gaolmhara.

(back to top)

Stoic, obair ar siúl agus conarthaí fadtéarmacha

Déantar stoic agus obair ar siúl a luacháil ag an gcostas nó ag an nglanluach inréadaithe, cibé acu is ísle. Déantar stoic ghuail a luacháil ag an meánchostas ualaithe.

Áirítear ar an gcostas an caiteachas díreach ar fad a tabhaíodh agus táirgí á dtabhairt go dtí a staid reatha faoi ghnáthdhálaí oibriúcháin. Cinntear an costas a bhaineann le stoc móin mheilte a baineadh ag gach suíomh talamh portaigh ag costas an fhómhair bhliantúil a leithdháileadh thar ghnáthleibhéil an táirgthe fómhair arna ríomh bunaithe ar thonáiste caighdeánach. Laghdaítear an costas aonaid go dtí an costas iarbhír sa chás go bhfuil an costas iarbhír in aghaidh an tona níos ísle ná an costas caighdeánach in aghaidh an tona. Áirítear ar chostas stoic mhóin mheilte muirear ídithe, saothar díreach, costais eile agus forchostais táirgthe lena mbaineann. Déantar difríochtaí ón tonnáiste caighdeánach (.i. tonnáistí suas sa chás go bhfuil na tonnáistí aischuir iarbhír níos mó de bharr feabhas ar an gcion taise) a aithint ar thomhas na móna nuair a bhíonn an stoc-charn lódáilte amach go hiomlán. Soláthraítear do bhónais bhreise grúpa oibre nach n-eascraíonn nuair a aithnítear an tonnáiste suas nuair a shainaithnítear na tonnáistí suas gaolmhara agus nuair a aithnítear iad mar chuid den phróiseas tomhais seo.

Tá an glanluach inréadaithe bunaithe ar an bpraghas díola tuartha lúide an costas a bhaineann le hearraí dá leithéidí a dhíol agus dreasachtaí díolachán nó íocaíochtaí pionóis.

Aithnítear brabús ar chonarthaí fadtéarmacha nuair is féidir an toradh a mheas le cinnteacht réasúnta. Déantar soláthar do chaillteanais ar chonarthaí fadtéarmacha a luaithe is a réamh-mheastar iad. Sonraítear obair fhadtéarmach ar siúl glan ó íocaíochtaí a fuarthas sa chuntas.

Déantar soláthar d’earraí damáistithe, meathlaithe, as feidhm agus mallghluaiseacha más cuí.

(back to top)

Féichiúnaithe trádála

Aithnítear féichiúnaithe trádála ag an luach cóir ar dtús. Déantar féichiúnaithe trádála a bhreathnú le haghaidh bearnaithe ar bhonn leanúnach. Taifeadtar soláthar maidir le bearnú iarmhéideanna féichiúnaithe trádála i gcoinne féichiúnaithe amhrasacha a sainaithníodh.

(back to top)

Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim

Áirítear ar airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim airgead sa bhanc agus ar láimh agus taiscí gearrthéarmacha.

(back to top)

Iasachtaí

Aithnítear iasachtaí agus iasachtú úis glan ó tháillí socraithe ar dtús. Déantar na táillí socraithe sin a amúchadh thar shaolré na n-iasachtaí lena mbaineann.

(back to top)

Léasanna

Áirítear sócmhainní a shealbhaítear faoi léasanna airgeadais i sócmhainní seasta inláimhsithe ag an gcostas agus déantar iad a dhímheas thar théarma an léasa nó thar a shaolré eacnamaíoch úsáideach, cibé is gaire acu. Áirítear oibleagáidí a bhaineann le léasanna airgeadais, glan ó mhuirir airgeadais i dtaca le tréimhsí amach anseo, más cuí faoi chreidiúnaithe dlite laistigh de bhliain amháin nó i ndiaidh bliana amháin.

Gearrtar cíosanna faoi léasanna oibriúcháin ar an gcuntas brabúis agus caillteanais mar a thabhaítear iad.

(back to top)

Soláthairtí

Sainítear soláthar mar dhliteanas uainiúcháin nó méid neamchinnte. Aithnítear soláthairtí de réir FRS 12 ‘Soláthairtí, Dliteanais Theagmhasacha agus Sócmhainní Teagmhasacha’ sa chás go bhfuil oibleagáid dhlíthiúil nó inchiallaithe ag an nGrúpa i ngeall ar eachtra san am a chuaigh thart, is féidir meastachán iontaofa den oibleagáid sin a dhéanamh agus d’fhéadfadh sé go mbeadh eis-sreabhadh tairbhí eacnamaíocha ag teastáil leis an oibleagáid a shocrú.

Sa chás go bhfuil éifeacht luach ama airgid ábhartha, déantar soláthairtí a lascainiú ag úsáid ráta saor ó riosca. Méadaítear an soláthar trí mhuirear airgeadais i ngach tréimhse, agus ríomhtar é bunaithe ar iarmhéid an tsoláthair agus an ráta lascainithe a cuireadh i bhfeidhm ag an dáta tomhais deireanach (a thugtar suas chun dáta gach bliain) agus áirítear é seo sa chuntas brabúis agus caillteanais mar mhuirear maoinithe.

(back to top)

Soláthar athchuir comhshaoil

Déantar soláthar do chostais athchuir comhshaoil a bhaineann le hiar-úsáid na gcostas talamh lagphortaigh agus díchoimisiúnaithe. Taifeadtar an soláthar nuair a tharlaíonn na cúinsí lena n-eascraíonn an oibleagáid chun na sócmhainní a athchur. Is ionann méid an tsoláthair luach reatha na gcostas todhchaí ionchais. Déantar muirear ídithe a thaifeadadh sa chuntas brabúis agus caillteanais d’fhonn costas na gcostas athchuir caipitlithe a ghearradh ar an gcuntas brabúis agus caillteanais ag léiriú astarraingthe.

(back to top)

Soláthar um athchóiriú líonta talún

Déantar soláthar a thaifeadadh le haghaidh luach reatha chostais dosheachanta an Ghrúpa maidir le costas iarchúraim agus athchóirithe na saoráide líonta talún. Déantar an luach seo a chaipitliú mar shócmhainn sheasta inláimhsithe. Déantar soláthar do luach reatha na gcostas iardheiridh bunaithe ar mhéid na dramhaíola a dhiúscraítear le linn na bliana. Déantar costais chomhchosúla a thabhaítear le linn shaolré oibriúcháin na láithreán a dhíscríobh díreach ar an gcuntas brabúis agus caillteanais agus ní ghearrtar ar an soláthar iad.

(back to top)

Soláthar um dhúnadh stáisiúin ghiniúna

Léiríonn an soláthar um dhúnadh stáisiúin ghiniúna luach reatha mheastachán reatha na gcostas a bhaineann le dúnadh na stáisiún ag deireadh a saolréanna úsáideacha.

Aithnítear na costais mheasta a bhaineann le dúnadh stáisiún ina n-iomláine, ach déantar iad a lascainiú ar luachanna reatha ag úsáid an ráta saor ó riosca. Déantar na costais a chaipitliú sa tsócmhainn sheasta inláimhsithe agus a dhímheas ar an dóigh chéanna a ndéantar an tsócmhainn ghiniúna í féin a dhímheas. Déantar athbhreithniú ar na costais gach bliain agus déantar iad a leasú más cuí. Déantar na leasuithe ar na costais mheasta lascainithe a chaipitliú isteach sna sócmhainní ábhartha agus iad a dhímheas go hionchasach.

(back to top)

Soláthairtí féinárachais

Baineann soláthairtí féinárachais leis an dliteanas measta maidir le costais atá le tabhú faoi chláir féinárachais an Ghrúpa le haghaidh eachtraí atá le tarlú ag deireadh na bliana nó roimh dheireadh na bliana. Measann gníomhaithe neamhspleácha um láimhsithe gearán an soláthar bunaithe ar mheasúnú de réir an cháis maidir leis an toradh dóchúil ar gach cás.

(back to top)

Soláthairtí dlí

Áirítear soláthairtí le haghaidh gearán dlíthiúil sna ráitis airgeadais, i gcomhair cúrsaí dlíthiúla agus cúrsaí eile ar bhonn na méideanna a measfaidh an Grúpa go n-éireoidh siad iníoctha, i ndiaidh measúnú a dhéanamh ar mholtaí comhairleoirí dlíthiúla, a bhfoirne dlí inmheánaí, agus saineolaithe eile.

(back to top)

Soláthar i gcomhair baránta

Eisíonn an Grúpa barántaí i gcomhair earraí agus seirbhísí áirithe. Soláthraítear do chostais bharánta ar bhonn fhad na tréimhse baránta.

(back to top)

Soláthar iomarcaíochta

Soláthraíonn an Grúpa do chostais iomarcaíochta, nuair a bhíonn plean foirmiúil mionsonraithe ullmhaithe agus faofa agus nuair a bhíonn an Grúpa tiomanta go neamh-inchúlghairthe don phlean a chur i bhfeidhm.

(back to top)

Pinsin agus sochair iar-scoir

Tá socruithe pinsin sochair shainithe agus le ranníocaíocht sainithe araon ag an nGrúpa. Tomhastar sócmhainní scéimeanna pinsin sochair shainithe ag an luach cóir. Tomhastar dliteanais scéimeanna pinsin sochair shainithe ar bhonn actúireach ag úsáid mhodh na n-aonad réamh-mheasta creidmheasa. Léirítear barrachas na ndliteanas scéime thar shócmhainní scéime ar an gclár comhardaithe mar dhliteanas ghlan ó cháin iarchurtha agus barrachas scéimeanna pinsean, go dtí an méid go meastar iad a bheith inghnóthaithe, ar an gclár comhardaithe mar shócmhainn glan ó cháin iarthchurtha ghaolmhar. Cuimsíonn an muirear um pinsean sochair shainithe ar an mbrabús oibriúchán an costas seirbhíse reatha nó costais iarsheirbhíse. Déantar barrachas an toraidh ionchais ar shócmhainní scéime thar an gcostas úis ar na dliteanais scéime a léiriú ar an gcuntas brabúis agus caillteanais mar ioncam airgeadais. Déantar gnóthachain agus caillteanais achtúireacha a eascraíonn as athruithe ar bhoinn tuisceana achtúireacha agus ó bharrachas agus easnaimh ó thaithí sa ráiteas maidir le gnóthachain agus caillteanais aitheanta iomlána le haghaidh na bliana ina dtarlaíonn siad.

Cuimsíonn an muirear um pinsean rannaíochta sainithe ar an mbrabús oibriúcháin an rannaíochta atá iníoctha leis an scéim le haghaidh na bliana.

Sa chás go ceanglaítear i rialacha na scéime go ndéantar barrachas a eascraíonn as an scéim a roinnt idir na fostaí agus na baill, déileáiltear leis an méid a thugtar do na baill mar mhéadú sna dliteanais scéime.

(back to top)

Cánachas lena n-áirítear cáin iarchurtha

Is ionann an cháin reatha agus an méid atáthar ag súil le híoc i dtaca le brabús incháinithe le haghaidh na bliana agus déantar í a ríomh ag úsáid na rátaí cánach a achtaíodh nó a a bheidh achtaíodh go substainteach ag dáta an chláir chomhardaithe.

Aithnítear cáin iarchurtha i dtaca le difríochtaí uainiúcháin a tionscnaíodh ach nár aisiompaíodh ag dáta an chláir chomhardaithe sa chás gur tharla idirbhearta nó eachtraí ónar tháinig an oibleagáid tuilleadh cánach a íoc amach anseo nó an ceart chun níos lú cánach a íoc amach anseo ag dáta an chláir chomhardaithe.

Is difríochtaí sealadacha iad difríochtaí uainiúcháin idir brabús faoi mar ríomhtar chun críche cánachais agus brabús faoi mar a shonraítear sna ráitis airgeadais a eascraíonn toisc go ndéileáiltear le míreanna áirithe ioncaim agus caiteachais sna ráitis airgeadais i dtréimhsí éagsúla chun críche canáchais.

Breathnaítear ar shócmhainní cánach iarchurtha mar a bheith inghnóthaithe agus aithnítear iad sna ráitis airgeadais nuair, ar bhonn na fianaise atá ar fáil, go bhfuil sé níos dóchúla go mbeidh brabúis incháinithe oiriúnacha ann ónar féidir aisiompú amach anseo na ndifríochtaí uaininúcháin a laghdú. Déantar in-aisghabhálacht na gcaillteanas cánach a mheas faoi threoir tuartha arna n-ullmhú agus arna bhfaomhadh ag an mBord.

Tomhastar cáin iarchurtha, ar bhonn neamhlascainithe, ag na rátaí cánach a bhfuiltear ag súil lena bheith curtha i bhfeidhm sna tréimhsí ina bhfuiltear ag súil go ndéanfar na difríochtaí uainiúcháin a aisiompú bunaithe ar rátaí agus dlíthe cánach a achtaíodh nó a a bheidh achtaíodh go substainteach ag dáta an chláir chomhardaithe.

(back to top)

Íocaíocht scair-bhunaithe

Déantar íocaíocht scair-bhunaithe shocraithe le fostaithe a thomhas ag luach cóir na n-ionstraimí cothromais ag dáta an deontais. Caitear an luach cóir de réir méid chothroim thar an tréimhse dílsithe. De réir FRS 20 ‘Íocaíochtaí Scair-bhunaithe’ aithníonn an Grúpa costas sa chuntas brabúis agus caillteanais agus méadú comhfhreagrach sa chothromas i dtaca le luach cóir na scaireanna atá eisithe chuig fostaithe. Cinntear luach cóir na luachanna a eisítear ar bhonn neamhrialaithe mhionlaigh. Áirítear ar na fachtóirí a chuirtear san áireamh agus an luach cóir á chinneadh an margadh, sreabhadh airgid thirim lascainithe, luach na nglansócmhainní agus saintréithe na scaireanna atá á bhfáil.

(back to top)

Scairchaipiteal

Rangaítear gnáthscaireanna mar chothromas.

(back to top)

Díbhinní

Aithnítear díbhinní sna ráitis airgeadais nuair a dhéantar iad a fhaomhadh nó a údarú go cuí ag an scairshealbhóir agus nuair nach bhfuil siad faoi rogha na Cuideachta a thuilleadh.

(back to top)

Meastacháin agus breithiúnais chuntasaíochta chriticiúla

Agus na ráitis airgeadais chomhdhlúite á n-ullmhú ceanglaítear ar an mbainistíocht boinn tuisceana áirithe a dhéanamh a théann i gcion ar na méideanna sócmhainní agus dliteanas a thuairiscítear. Áirítear orthu sin na réimsí seo a leanas:

(a) Sócmhainní agus dliteanais scéimeanna pinsean
Tá luacháil achtúireach na bpinsean bunaithe ar bhoinn tuisceana maidir le boilsciú, rátaí lascaine, an toradh ionchais ar shócmhainní de chuid plean, méaduithe ar thuarastail, méaduithe ar phinsean atá á n-íoc agus rátaí mortlaíochta. Tá na boinn tuisceana a ghlac an Grúpa ag 28 Márta 2012 léirithe i Nóta 25 a ghabhann leis na ráitis airgeadais agus rinneadh iad a chinneadh le cúnamh ó chomhairleoirí achtúireacha an Ghrúpa.

Déantar na sochair atá le cur ar fáil do bhaill leagtha síos go mion sna hAchtanna Forbartha Móna 1946 go 1998 agus sna rialacha faoina rialaítear scéimeanna pinsean GESS agus RWESS Bhord na Móna. Ordaítear na rannaíochtaí roinnte atá le híoc ag Bord na Móna agus na baill a dhéanann ranníocaíochtaí chomh maith. Ní chloíonn sé seo leis an gcur chuige sochair shainithe ‘cothromaíocht costais’. Chun críche tuairiscithe de réir FRS 17 ‘Sochair Scoir’, ag 28 Márta 2012, rinneadh 100% den easnamh scéim pinsean ar an scéim GESS a aithint sna ráitis airgeadais. Bhí barrachas sa scéim pinsean RWESS ag 28 Márta 2012 agus 30 Márta 2011 araon agus thug an Grúpa cuntas maidir lena sciar den bharrachas sa scéim pinsean ar bhonn 50:50 idir na baill agus an Grúpa.

(b) Bearnú sócmhainní agus cáilmheasa
Déantar athbhreithniú ar shócmhainní agus ar mhaoin doláimhsithe, gléasra agus trealamh i gcomhair bearnaithe nuair a léirítear in eachtraí nó athruithe i gcúinsí go mb’fhéidir nach mbeadh luachanna iompair inghnóthaithe. Déantar athbhreithniú ar cháilmheas má léirítear in eachtraí nó athruithe i gcúinsí go bhféadfadh an luach iompair a bheith bearnaithe. Ríomhtar méid inghnóthaithe na haonaid ghiniúna ioncaim bunaithe ar chinneadh luacha in úsáid maidir leis an aonad giniúna ioncaim. Bunaítear an cinneadh seo ar shreafaí airgid thirim réamh-mheasta.

Leanann gnó um Ghnóthú Acmhainní an Ghrúpa ag feidhmiú i ndálaí eacnamaíocha atá dúshlanach agus an-iomaíoch agus i dtimpeallacht rialála atá ag athrú. Sa chás nach seachadann an Grúpa an toirt atá réamh-mheasta agus go méadaíonn an praghas nó mura bhfaigheann sé na laghduithe costas atá réamh-mheasta, nó sa chás go bhfuil na dálaí eacnamaíocha laga reatha i réim sa mhargadh baile, d’fhéadfadh sé, dá réir sin, go mbeadh droch-iarmhairt ar mheasúnú an luacha in úsáid ar an aonad giniúna ioncaim. Maidir le cinneadh an luacha in úsáid is gá meánchostas ualaithe cuí maidir le caipiteal agus measúnú ar ráta fadtéarmach a chur i bhfeidhm don earnáil. Tá an iarmhairt dhóchúil ar mhéid inghnóthaithe sna príomhbhoinn tuisceana seo leagtha amach i Nóta 7 a ghabhann leis na ráitis airgeadais.

(c) Luach iompair na stáisiún cumhachta
Oibríonn stáisiún cumhachta an Ghrúpa ag Éadan Doire PPA cúig bliana dhéag le Soláthar Custaiméirí BSL chun leictreachas a chur ar fáil ar bhonn seoladh tosaíochta. Éagann an PPA seo i mí na Nollag 2015. Scoirfidh teidlíocht chonarthach an stáisiúin do sheoladh tosaíochta ón dáta sin i leith. Tá sé réamh-mheasta ag an nGrúpa go leanfaidh an stáisiún ag feidhmiú sa tréimhse i ndiaidh 2015 sa mhargadh aonair leictreachais (‘SEM’) agus é comhadhainte ag bithmhais agus móin. Tá an cáilmheas lena mbaineann á amúchadh thar an tréimhse go dtí 2025 a léiríonn saolré eacnamaíoch úsáideach de 20 bliain. Agus breathnú á dhéanamh ar luach iompair an stáisiúin ag Éadan Doire agus ar an gcáilmheas a eascraíonn ar éadáil an ghnó, déantar roinnt príomhbhoinn tuisceana i dtaca le feidhmiú an stáisiúin sa tréimhse i ndiaidh 2015. Breathnaítear ar na boinn tuisceana seo ar bhonn bliaintúil ar an measúnú ar oiriúnacht luach iompair an stáisiúin agus an cháilmheasa lena mbaineann.

(d) Oibleagáidí maidir leis an gcomhshaol
Tá oibleagáidí áirithe ag an nGrúpa maidir leis an gcomhshaol a eascraíonn mar thoradh ar a thalún, agus oibríochtaí líonta talún. Léiríonn cinneadh na soláthairtí le haghaidh na n-oibleagáidí athshlánúcháin a bhaineann leis an gcomhshaol sa tréimhse go dtí an astarraingt agus an t-oibriúchán agus an iar-astarraingt agus a t-iar-oibriúchán príomhbhoinn tuisceana i dtaca leis na costais bhainteacha. Déantar athbhreithniú ar na boinn tuisceana sin ar bhonn leanúnach a léiríonn taithí iarbhír.

(back to top)

An bhliain cuntasaíochta

Críochnaíonn an bhliain airgeadais ar an gCéadaoin dheireanach i mí an Mhárta. Sna ráitis airgeadais sin cumhdaítear an tréimhse 52-seachtain ó 31 Márta 2011 go dtí 28 Márta 2012 (an bhliain roimhe sin: an tréimhse 52-seachtain ó 1 Aibreán 2010 go 30 Márta 2011).